نوروفیدبک، جدیدترین روش درمان اختلال استرس پس از سانحه
تقریبا همه افراد در زندگی برای یک بار هم که شده یک وضعیت تکان دهنده، ترسناک یا خطرناک را تجربه می کنند. در این وضعیت افراد یک پاسخ غریزی “جنگ یا گریز” دارند که در برابر خطرها به آن ها کمک می کند. هرکسی ممکن است در حین و یا بعد از حادثه آسیب زا احساس استرس یا ترس کند. در اغلب افراد این احساس پس از گذشت مدتی از بین می رود. با این حال برخی افراد در مقابل این گونه وضعیت ها، به شکلی مداوم (مزمن) یا کوتاه مدت (حاد) از خود اضطراب بروز می دهند.
در این اختلال با وجود این که دیگر هیچ خطری فرد را تهدید نمی کند، او همچنان احساس ترس یا آسیب پذیری می کند. اگر این اضطراب بیش از یک ماه طول بکشد به طوری که در عملکرد روزانه فرد تداخل ایجاد شود ممکن است فرد دچار اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) شده باشد.
یک فرد مبتلا به PTSD ممکن است پاسخ ها و واکنش های اغراق آمیز زیادی داشته باشد. او هیچ کنترلی بر روی پاسخ های ترس خود ندارد، احیاء تجربه آسیب زا به صورت خاطره و سرزده، بارها برای او تکرار می شود.
نوروفیدبک، یکی از روش های درمانی جدید اختلال استرس پس از سانحه است. در این مقاله دکتر مهدی دهقانی متخصص مغز و اعصاب (نورولوژی) به معرفی درمان اختلال استرس پس از سانحه با نوروفیدبک می پردازد. در ادامه با ما همراه باشید.
این مطلب را هم مطالعه کنید:
علائم اختلال استرس پس از سانحه
اختلال استرس پس از سانحه، یک اختلال عصبی-روانپزشکی است و پس از حوادث آسیب زا ایجاد می شود. علائم این اختلال می تواند فرد را در زمان های مختلفی درگیر کند. این اختلال حتی ممکن است هفته ها یا ماه ها پس از واقعه آسیب زا ظاهر شوند.
PTSD با 4 علامت قابل تشخیص است که عبارتند از:
- تجربه مجدد یک واقعه آسیب زا: در این حالت سانحه در پیش چشم فرد زنده می شود به گونه ای که انگار برای بار دیگر اتفاق افتاده است. خاطرات اضطراب آور به صورت ناخواسته برای فرد پیش می آید و او در برابر چیزی که یادآور سانحه است از خود واکنش نشان می دهد. خواب ها و کابوس های آزار دهنده، پریشانی، آشفتگی و بی قراری شدید در فرد مشاهده می شود.
- اجتناب از محرک های مرتبط با تروما: در این حالت فرد از هر مکانی که یادآور سانحه است و یا هر صحبت و فکری که برای او سانحه را یادآوری کند دوری می جوید.
- تغییرات در خلق و خو: در این حالت فرد همواره افکار منفی نسبت به خود، دیگران و کل جهان دارد. نسبت به آینده نا امید است. اختلال در حافظه، انزوای اجتماعی، عدم تجربه احساسات مثبت، کرختی، بی حسی و بی میلی از دیگر نشانه ها در این حالت است.
- تغییرات جسمی و احساسی: در این حالت وحشت زدگی، اختلال خواب، تپش قلب، تنفس سریع، انقباض عضلانی، تعریق، مشکل در تمرکز، زودرنجی، پرخاشگری، احساس شرم و گناه در فرد مبتلا به اختلال مشاهده می شود.
درمان اختلال استرس پس از سانحه
یکی از درمان های بسیار رایج برای اختلال استرس پس از سانحه، مواجهه درمانی است. در این روش شخص برای درمان در معرض محرک مربوط به تروما قرار می گیرد که یک فرآیند طاقت فرسا است. در ازای اثربخشی خوبی که این درمان دارد، به دلیل ایجاد پریشانی، برخی از بیماران با مشکلاتی درگیر می شوند. علاوه بر این محدودیت دیگری که وجود دارد این است که 30 تا 50 درصد بیماران PTSD به این درمان پاسخ نمی دهند؛ بنابراین از دیدگاه بالینی به یک درمان دیگر برای PTSD نیاز هست که در این باره نوروفیدبک می تواند جایگزین مناسبی باشد.
این مطلب را نیز مطالعه کنید: بهترین دکتر نورولوژی در تهران کیست؟
درمان اختلال استرس پس از سانحه با نوروفیدبک
نوروفیدبک یک درمان نوآورانه برای اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) است که به راحتی برای درمانگران بهداشت روان قابل دسترسی است. PTSD با عواقب طولانی مدتِ مخرب بر عملکرد روانی_اجتماعی، می تواند بر فرآیند بیولوژیک به ویژه فرآیندهای مرتبط با مغز تاثیر منفی بگذارد. نوروفیدبک در کاهش علائم کلی PTSD، از جمله پیامدهای نوروبیولوژیک اساسی، نوید بخش است.
نوروفیدبک نوعی بیوفیدبک است که با اندازه گیری امواج مغزی، ارائه سیگنال، بازخورد خود به خود در عملکرد مغز را به افراد آموزش می دهد. در واقع در این تکنیک فرد آموزش می بیند که چگونه امواج مغز خود را کنترل و مدیریت کند، بداند چه امواجی از مغزش ساطع می شود و چه عکس العملی نشان می دهد.
این درمان که از روش های مورد تایید در بهبود استرس است، باعث می شود فرد وقایع مشکل زا و چالش انگیز را از دریچه ای دیگر و با نگاهی متفاوت ببیند.
نحوه کار نوروفیدبک
برای انجام این روش ابتدا یک شرح حال از مراجعه کننده گرفته می شود. سپس مراجع روی یک صندلی که در آن احساس راحتی کند می نشیند. پس از آن درمانگر سنسورهایی را بر روی نواحی مشخصی از سر فرد قرار می دهد. به این سنسورها حس گر می گویند. این سنسورها فعالیت های سلول های مغز را ثبت و اندازه گیری می کنند و به صورت امواج مغزی آن را به فرد انعکاس می دهند. در این حالت فرد از طریق بازخوردهای دیداری و شنیداری از فعالیت های مغز خود اطلاع پیدا می کند.
درمانگر از فرد می خواهد به صفحه کامپیوتری که در مقابلش قرار دارد نگاه کند. در این حالت فرد سعی می کند آن فیلم، بازی یا موضوعی که پخش می شود را بدون استفاده از دست و تنها با استفاده از امواج مغزی هدایت کند. فرد با گرفتن امتیاز و پیشرفت در موضوع مورد نظر یا متوقف شدن و از دست دادن امتیاز، به کارکرد امواج مغزی خود پی می برد و سعی می کند با هدایت موضوع مورد نظر وضعیت امواج مغزی خود را بهبود بخشد.
نتایج درمانی نوروفیدبک
تحقیقات سال های اخیر از روش نوروفیدبک برای درمان علائم اختلال استرس پس از سانحه حمایت کرده است. در برخی از درمان ها نتایج موفقیت آمیزی در میان بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه یافت شده است که به روش های درمان قبلی پاسخ نداده بودند.
مزایای نوروفیدبک
- بدون عوارض و بدون احساس درد
- بهبود عملکرد شناختی فرد
- افزایش توجه و تمرکز
- تقویت حافظه کوتاه مدت و حافظه بلند مدت
- کاهش علائم افسردگی
- مدیریت استرس و ثبات روحیه
- افزایش اعتماد به نفس
- بهبود در کیفیت خواب
- ارتقا توان یادگیری فرد
هزینه درمان
هزینه درمان اختلال استرس پس از سانحه با نوروفیدبک به عوامل مختلفی بستگی دارد. یکی از عوامل تاثیرگذار تعداد جلسات درمانی است. هر چه تعداد جلسات بیشتر باشد، میزان هزینه نیز بیشتر می شود.
تعداد جلسات لازم برای درمان با روش نوروفیدبک بر حسب شدت اختلال معمولا 30 تا 40 جلسه است. زمان مورد نیاز برای هر جلسه کار با دستگاه 30 تا 45 دقیقه است. علاوه بر مدت زمان و تعداد جلسات، عواملی مانند مشاوره پیش از نوروفیدبک، جلسات ارزیابی بعد از آن، تجربه و مهارت درمانگر می تواند در میزان این هزینه تاثیرگذار باشد.