دلایل بروز تشنج چیست؟

سلول‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های عصبی در مغز، تکانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های الکتریکی ایجاد، ارسال و دریافت می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند که به آن‌ها امکان برقراری ارتباط را می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهد. هر چیزی که در این مسیرِ ارتباطی اختلال ایجاد کند می‌‌‌‌‌‌‌‌تواند منجر به تشنج شود. در واقع عملکرد
غیر صحیح نورون‌های مغز سبب به وجود آمدن تشنج می‌‌‌‌شود. کار نورون‌ها انتقال پیام‌‌‌های عصبی در مغز است، در صورتی که این انتقال به صورت صحیح انجام نشود و از حالت عادی خارج شود بارهای الکتریکی در مغز انباشته شده و از طریق تشنج تخلیه می‌شوند. در این حالت به دلیل تخلیه امواج الکتریکی، کل بدن یا برخی از اعضای بدن فرد دچار لرزش می‌شود.

دلایل تشنج

عوامل مختلفی می‌توانند در به وجود آمدن تشنج در سنین مختلف موثر باشند؛ بنابراین نمی‌‌توان با دیدن تعدادی علائم تشنج در یک فرد، به راحتی علت قطعی برای آن مشخص کرد. تنها یک پزشک متخصص است که می‌‌‌‌تواند با بررسی‌‌‌‌‌‌های کافی علت اصلی تشنج را مشخص کند.

علت تشنج در کودکان

بر اساس نظر متخصصان، مغز کودک از 6 ماهگی تا 5 سالگی نمی‌تواند مانند بزرگ‌سال به خوبی در برابر افزایش درجه حرارت و گرما از خود مقاومت نشان دهد. در این صورت گرما و حرارت زیاد می تواند سبب تشنج کودک شود؛ مثلا قرار گرفتن در آفتاب و گرمای زیاد تابستان می‌‌‌‌‌‌تواند یکی از این دلایل بروز تشنج باشد. علاوه بر این، مواقعی که تب کودک بالا می‌رود نیز احتمال تشنج وجود دارد؛ بنابراین افزایش حرارت بدن یا همان تب، یکی از شایع ترین دلایل تشنج در کودکان به خصوص در 18 ماهگی تا 2 سالگی است. معمولا بعد از تشنج‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مرتبط با تب، کودک دچار مشکل خاصی نمی‌شود و خطری او را تهدید نمی‌‌کند.

عفونت‌های ویروسی و ضایعات عصبی از دیگر دلایل بروز تشنج در کودکان است. در صورت وجود عفونت کودک به خصوص در بخش های گوش میانی، ریه ها، گلو، ضایعات عصبی، ضربه مغزی یا مننژیت، آسنفالیت و… بهتر است کودک هر چه سریع تر مورد معاینه پزشک قرار بگیرد.

از جمله دلایل شایع بروز تشنج در نوزادان نیز، می‌توان به ناهنجاری‌های مغزی، کمبود اکسیژن در هنگام تولد، خطاهای ذاتی متابولیسم، خونریزی داخل جمجمه، مصرف مواد مخدر توسط مادر، سطح پائین قند خون، کلسیم خون، منیزیم و سایر مشکلات الکترولیت اشاره کرد.

علت تشنج در بزرگسالان

همان‌طور که گفتیم تشنج مربوط به سن خاصی نیست و علاوه بر کودکان، بزرگسالان نیز دچار تشنج می شوند اما دلایل آن در سنین مختلف، متفاوت است. تشنج در بزرگسالی بیشتر ناشی از سکته‌ مغزی یا تومور‌ مغزی است. گرما زدگی، دمای زیاد بدن، عارضه مصرف یک دارو، ترک ناگهانی دارو، آلزایمر و… می‌تواند از دلایل بروز تشنج در بزرگسالی باشد.

صرع، شایع ترین دلیل

از دیگر دلایل بروز تشنج می‌توان به بیماری صرع اشاره کرد. صرع از تشنج‌هایی است که در ظاهر بدون علت خاصی رخ می دهد و در‌ واقع به دلیل وجود اختلالات در سیستم مغز و اعصاب است. اگر تشنج به دلیل صرع باشد حالتی تکرار‌شونده پیدا می کند. هنگامی که حمله صرع صورت می‌گیرد علاوه بر اختلالات در امواج الکتریکی مغز، حساسیت شدید به نور، توهم بینایی و تومور مغزی نیز ممکن است منجر به تشنج شود. این مشکلات زمانی بیشتر می شود که فرد در معرض استرس شدید، نور چشمک زن، گرسنگی، بی خوابی و… قرار گیرد. به گفته متخصصان تشنج‌های مرتبط با صرع در اکثر اوقات قابل درمان است؛ اما در صورتی که اقدامات درمانی دیر انجام شود ممکن است باعث مشکلاتی در کانون ایجاد تشنج شود و در انتها تغییراتی در بافت مغز به وجود آورد.

سایر دلایل

بنا به گفته پزشکان، کمبود برخی مواد غذایی و معدنی مانند کمبود سدیم خون (هیپوناترمی)، کلسیم، منیزیم، کمبود خواب، خفگی، افت قند خون، عفونت ‌مغزی مانند مننژیت، فشار‌خون بسیار بالا، شوک الکترونیکی، وارد شدن ضربه به سر، عدم تعادل الکترولیتی، نارسایی کبد یا کلیه، پائین بودن سطح گلوکز خون، ناهنجاری عروقی در مغز، مصرف بالای الکل، آسیب مغزی در زمان زایمان و مسمومیت دارویی می تواند در بروز تشنج موثر باشد. از دیگر دلایل بروز تشنج می‌توان به شرایط مادرزادی (سندرم‌داون، سندرم‌آنجلمن، اسکلروز توبروس و نوروفیبروماتوز)، گزیدگی، مصرف نادرست و خودسرانه دارو، ترک ناگهانی دارو اشاره کرد. احتمال ارثی بودن تشنج نیز وجود دارد بنابراین اگر سابقه ای از تشنج در خانواده فرد وجود داشته باشد بهتر است آن را با پزشک در میان بگذارید.