نوروپلاستیسیتی چیست؟

دسته بندی :
021-44477467
پاسخ گویی منشی همه روزه از 9 صبح تا 9 شب می باشد

اگر به تجربیات و نظرات بسیاری از دانشمندان دقت کنید متوجه می شوید که مغز بعد از سپری شدن دوران کودکی دیگر شرایط رشد سلولی ندارد. اما نوروپلاستیسیتی به انعطاف پذیری مغز اشاره دارد. شما چه فکر می کنید؟ آیا مغز با گذر زمان از رشد می ایستد و یا شرایط برای بارور سازی آن وجود دارد؟

نوروپلاستیسیتی چیست؟

این روزها دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که مغز در گذر سالیان دراز تغییر می کند. مغز مثل پلاستیک عمل می کند یعنی می تواند به حالت های مختلفی تغییر کند. دانشمندان جدید در خصوص انعطاف پذیری عصبی نظریات گسترده ای دارند.

تجربه سبب انعطاف پذیری مغز می شود و مشخص می شود که نوروپلاستیسیتی چیست و چه معنایی دارد. اگر دقت کنید تصمیم  گیری عقل شما به نسبت 20 سال گذشته خودتان دستخوش یک سری تغییرات بوده است و تفاوت های زیادی دیده می شود. این یعنی مغز انعطاف پذیری عصبی دارد.

به طور کلی یک سری تغییرات در ساختار و سازماندهی مغز صورت می گیرد و این پدیده در عین یادگیری و تجربه و سازگاری ایجاد می شود. زمانی که یک فکر یا احساس تکرار می شود، تقویت راه عصبی صورت می گیرد. با هر فکر جدید، یک راه تازه خلق می شود. همه این تغییرات کوچک که در کنار هم قرار بگیرد و تکرار شود در نهایت عملکرد مغز را تحت تاثیر قرار می دهد و می تواند بسیار تاثیر گذار باشد.

نوروپلاستیسیتی از زبان امیلی گلمن

نوروپلاستیسیتی بخش عضله سازی مغز

بخش عضله سازی مغز نوروپلاستیسیتی نامیده می شود. عضله سازی یعنی بخشی که می توان در آن قوی تر شد. از سوی دیگر همین بخش سبب می شود که همه چیز آرام آرام محو شود. این موضوع پایه فیزیکی است. مثلاً فرض کنید شما به یک موضوع بارها و بارها فکر کنید این سبب می شود تا قدرت آن زیاد شود. تکرار یک فکر قدرت را بیشتر می کند. این رویکرد سبب می شود که همه چیز در طول زمان به شکل اتوماتیک تغییر نماید. یعنی همان تفکر بخشی از زندگی ما می شود و ما به آن پایبند خواهیم بود. ما به هر چه بیاندیشیم به همان تبدیل می شویم و همان را انجام می دهیم.

نقش نوروپلاستیسیتی در زندگی

نوروپلاستیسیتی بخشی از زندگی ما را احاطه کرده است. در واقع موضوع از این قرار است که ارتباطات داخل مغز مدام در حالت تقویت یا تضعیف شدن هستند و این بستگی به خودمان دارد که چطور مغزمان را رشد دهیم. مثلاً مغز افراد جوان به آسانی تغییر می کند.

مغز بسیار انعطاف پذیر است و همین موضوع سبب می شود که همه چیز به شکل اصولی دنبال شود. اما زمانی که سن بیشتر می شود دیگر تغییرات به آسانی رخ نمی دهد. یعنی مغز شور و شوق یا انعطاف جوانی را ندارد و نمی تواند تغییرات را سریع بپذیرد. در سن بالا نوروپلاستیسیتی شکل ثابت به خود می گیرد. یعنی در نحوه فکر کردن، یاد گرفتن و ادراک همه چیز به اثبات می رسد.

مغز محو همه افکار و اعمال ماست. نوروپلاستیسیتی کنترل درستی روی شرایط مختلف زندگی دارد. هر کاری که انجام می دهد و همه افکاری که بهبود بخشیده می شود بخشی از نوروپلاستیسیتی است. نوروپلاستیسیتی و نوروفیدبک به هم متصل هستند و به شما در کنترل ذهنتان کمک می کند.

عملکرد نوروپلاستیسیتی

بگذارید برای بررسی نوروپلاستیسیتی مثالی متفاوت بزنیم. فرض کنید که مغز یک شبکه الکتریکی پویا است. این شبکه به هم وصل است. یعنی هر لحظه که فکر می کنید یا عملی صورت می دهید، مسیر ارتباطی شما فعال می شود. برخی از این مسیرهای ارتباطی مشکلی ندارند و سر راست هستند. برخی دیگر شامل یک سری عادت های خاص هستند.

به طور کلی رویکردهای ثابت برای احساس کردن و عمل کردن و اندیشیدن نیز وجود دارد که همگی می تواند تغییرات ناشی از نوروپلاستیسیتی را شامل شود.

یک سری کارها در طول روز معین و مشخص هستند. بدن یک کار از پیش معین را انجام می دهد و احساس ما به یک سمت خاص و مشخص گرایش پیدا می کند. اما اگر بخواهیم یک کار جدید کنیم مغز پدیده جدید را شناسایی و کشف می کند و سبب می شود تا حس متفاوتی شکل بگیرد. در واقع یک مسیر جدید به مسیر قبلی اضافه می شود.

مثلاً ما قصد داریم یک عادت ناپسند را ترک کنیم. در این راستا در خصوص یک پدیده دیدگاه ما تغییر می کند و ارتباط با یکی از مسیر های مغز قطع می شود. در نهایت تجربه جدیدی صورت می گیرد. وقتی که تکرار و توجه هدفمند باشد، مغز احساس انعطاف می کند و سعی می کند تا با مسیر جدید ارتباط بهتری بگیرد.

نتیجه گیری

نوروپلاستیسیتی یعنی مغز مسیر های قدیمی را کنار بگذارد و تضعیف کند و مسیر های تکرار شونده تفکر و تجربه را تقویت نماید. این پروسه سبب ایجاد یک سری تغییر در مغز می شود و راه های ارتباطی جدیدی را ایجاد می کند. مسیر های سابق کم رنگ می شوند و مسیرهای پراستفاده تقویت میگردند. یادگیری و تغییر پذیری بخشی از رویکرد مغز است و می تواند منجر به مسیر جدیدی شود. درمان افسردگی و اضطراب به روش نوروفیدبک نیز در این راستا صورت میگیرد.

در حین درمان نوروفیدبک بارها مغز ما بابت ایجاد کردن راههای جدید پاداش میگیرد و اینکار باعث تقویت مسیرهای تفکر صحیح میشود. حتی با انجام نقشه مغزی (QEEG) و مقایسه آن در قبل و بعد جلسات درمان نوروفیدبک میتوانیم تغییر ارتباطات مغزی در فرآیند نوروپلاستیسیته را نشان دهیم.

دکتر-دهقانی
دکتر مهدی دهقانی

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات.دارای مدرک دکتری عمومی از دانشگاه علوم پزشکی تهران و بورد تخصصی بیماریهای مغز و اعصاب و ستون فقرات از دانشگاه علوم پزشکی تبریز.

مطالب پیشنهادی

نظرات کاربران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.