مغز یکی از ارگان های مهم بدن است که وظیفه کنترل بسیاری از اعمال بدن از جمله خوردن، دیدن، شنیدن و … را بر عهده دارد. حفظ هوشیاری یکی از مهم ترین این وظایف این بخش به شمار می رود. مغز برای داشتن عملکرد مناسب و مطلوب در این زمینه به مقدار کافی اکسیژن و گلوکز نیاز دارد. در صورت عدم تامین این مواد، مشکلات مختلفی از قبیل کاهش سطح هوشیاری گریبان گیر فرد خواهد شد. دلایل مختلفی برای بروز این اختلال عنوان شده است. در این مقاله به بررسی علت های مختلف کاهش سطح هوشیاری می پردازیم.
هوشیاری چیست؟
هوشیاری به معنای آگاهی کامل فرد نسبت به محیط پیرامون، پاسخگویی به محرک ها و توانایی بر تامین نیازها است. با توجه به تعریف فوق، هوشیاری از دو بخش بیداری و آگاهی تشکیل شده است. بیداری به معنای توانایی فرد برای گرفتن ارتباط با محیط اطراف است. آگاهی نیز مربوط به واکنش فرد نسبت به محرک های درونی (گرسنگی، تشنگی و …) و بیرونی (شنیدن، دیدن و …) است.
این مطالب را نیز مطالعه کنید:
دلایل پایین آمدن سطح هوشیاری
عوامل مختلفی بر سطح هوشیاری تاثیر گذاشته و آن را کم یا زیاد می کند. مواد غذایی یکی از شاخص ترین این عوامل است؛ به عنوان مثال نوشیدنی های کافئین دار از قبیل چای یا قهوه نقش محرک داشته و فعالیت های مغز را افزایش می دهند. ضربه، بیماری، مصرف دارو، سبک نادرست زندگی و … از دیگر عوامل تاثیرگذار بر سطح هوشیاری به شمار می روند. به طور کل علت کاهش سطح هوشیاری در موارد زیر خلاصه می شود:
- سوء مصرف مواد مخدر
- مصرف الکل
- ضربه مغزی
- تومور مغزی
- سکته مغزی
- عفونت مغز
- خونریزی مغزی
- زوال عقل یا آلزایمر
- حساسیت یا مسمومیت دارویی
- کاهش اکسیژن رسانی به مغز
- کاهش یا افزایش قند خون
- انواع بیماری های قلبی، کبدی، کلیوی و …
- گرمای شدید
- سرمازدگی
- شوکه شدن
علائم کاهش سطح هوشیاری
کاهش سطح هوشیاری درجات مختلفی داشته و از خواب آلودگی ساده تا بیهوشی کامل (کما) متغیر است. از این رو علائم گزارش شده برای این اختلال نیز انواع مختلفی دارند. شایعترین علائم همراه با کاهش هوشیاری عبارتند از:
- تشنج
- سقوط
- سرگیجه
- تب و لرز
- غش کردن
- لکنت زبان
- سبک شدن سر
- اختلال در تنفس
- کاهش فشار خون
- اختلال در ضربان قلب
- ضعف اندام های حرکتی
- ناتوانی در پاسخ دادن به سوال
- اختلال در عملکرد روده و مثانه
- تضعیف تعادل یا از دست دادن کامل تعادل
درجات کاهش سطح هوشیاری
سطوح مختلف کاهش سطح هوشیاری به ترتیب وخامت وضعیت بیمار عبارتند از:
گیجی: نوعی اختلال در عملکرد مغز است که طی آن توانایی فرد برای تصمیم گیری و تفکر دچار مشکل می شود.
سردرگمی: ناتوانی در برقراری ارتباط با دیگران، درک زمان و مکان سردرگمی نام دارد. از دست دادن حافظه به صورت جزئی یا کلی نیز در این دسته جای می گیرد.
هذیان گویی: هذیان گویی ناشی از افکار اشتباه، غیرمنطقی و غلط در رابطه با یک حقیقت خارجی است. آشفتگی، سردرگمی و پاسخ همراه با خشم و ترس به محرک ها از علائم این اختلال است.
بی حالی: فرد در وضعیت بی حالی، توانایی پاسخ به محرک های محیطی را ندارد؛ به عنوان مثال می توان به نوشیدن آب برای رفع تشنگی اشاره کرد.
بی حسی: بی حسی وضعیت شدیدتر از بی حالی است که طی آن فرد توانایی پاسخ به درد را از دست می دهد.
کما: عمیق ترین سطح کاهش هوشیاری کما نام دارد. افراد در این سطح توانایی پاسخ به هیچگونه محرکی را ندارند.
نحوه تشخیص کاهش سطح هوشیاری
تشخیص کاهش سطح هوشیاری و درجه آن بر عهده متخصص مغز و اعصاب قرار دارد. لازمه این کار آگاهی پزشک متخصص از وضعیت بیمار (بیماری احتمالی، داروهای مصرفی و …) و علت کاهش سطح هوشیاری است. البته این موارد به تنهایی کافی نیست و پزشک برای تشخیص دقیق تر از آزمایشات زیر استفاده می کند:
- سم شناسی
- الکتروانسفالوگرام: اندازه گیری فعالیت الکتریکی مغز
- الکترونسفالوگرام کمی: ارزیابی فعالیت مغز با تهیه نقشه از آن
- آزمایش آنزیم های کبد: برای بررسی وضعیت عملکرد آن
- آزمایش خون: برای شمارش هموگلوبین و شمارش گلبول های سفید
- گرفتن تصاویر رادیولوژی از مغز، ریه و قلب: برای یافتن ناهنجاری در این اندام ها
- آزمایش الکترولیت: برای اندازه گیری سطح بی کربنات، کلرید، سدیم و کلسیم موجود در خون
نحوه درمان کاهش سطح هوشیاری
اگرچه کاهش سطح هوشیاری در درجات ضعیف، مشکل چندانی ایجاد نمی کند. اما بی توجهی به درمان منجر به پیشرفت علائم و بروز عارضه های جدی برای مغز می شود. درمان این عارضه برای همه بیماران یکسان نیست. بلکه بر اساس شرایط فرد و علت کاهش سطح هوشیاری تعریف می شود؛ به عنوان مثال در افرادی که تحت تاثیر مصرف دارو دچار این مشکل شده اند، تغییر رژیم دارویی در اولویت قرار دارد. لازم به ذکر است که در تمامی موارد کاهش سطح هوشیاری قابل درمان نیست. بلکه با مراجعه به متخصص مغز و اعصاب تنها می توان از گسترش آن جلوگیری کرد. کاهش سطح هوشیاری ناشی از بیماری فراموشی یا آلزایمر در این دسته جای می گیرند.
بحث و نتیجه گیری
ما در این مقاله به بررسی علت کاهش سطح هوشیاری پرداختیم. مغز یکی از اندام های مهم و حساس بدن به شمار می رود که وظیفه حفظ هوشیاری فرد را بر عهده دارد. هر گونه مشکل خونرسانی به مغز موجب کاهش اکسیژن و گلوکز سلول ها شده و عملکرد آنها را دچار اختلال می کند. عوامل مختلفی در بروز این مشکل نقش دارند که از جمله آنها می توان به ضربه، بیماری، عفونت، شوک، مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی اشاره کرد.
با توجه به این که در صورت مراجعه زود هنگام به پزشک و شروع به درمان به موقع، این اختلال تا حد زیادی قابل درمان است، بیماران نباید نسبت به علائم خود بی توجهی کنند. اگر دارای برخی از علائم کاهش سطح هوشیاری هستید به مطب دکتر مهدی دهقانی متخصص مغز و اعصاب در تهران مراجعه کنید تا توسط ایشان معاینه شوید.
کلید واژه ها: چرا سطح هوشیاری پایین میاد، علت پایین آمدن سطح هوشیاری، علت هوشیاری پایین، علت پایین امدن ضریب هوشی بیمار، علت پایین امدن هوشیاری چیست؟
سلام خسته نباشید
ببخشید یک سال پیش مادرم یک دفعه سرگیجه بهش دست داد و قسمتی از بدنش ( دست و پا) بی حس شدند و هوشیاری شون خیلی کم شد به طوری که نمیتونستند حرف بزنند و آگاهی بر کار هاشون نداشتند امسال هم دقیق چنین اتفاقی افتاد و بار اول با تشخیص پزشک مرخص شدند و بار دوم که اورژانس چک کردند هیچ علایمی موجود نبود و سالم نشون میداد یه راهنمایی میخواستم ببینم علت چیه
ممنون میشم راهنمایی کنید🙏🙏🌹
سلام وقتبخیر. نیاز به بررسی دقیقتری هست و نمیشه از همینطوری نظر داد.
میتونید با مطب تماس بگیرید تا راهنماییتون کنیم
۰۲۱-۴۴۴۷۷۴۶۷
۰۹۳۸۳۱۱۷۷۱۱
سلام خسته نباشید
پدر من چهل روزه که ای سی یو هستن به علت قند خون بالا بستری شدن قند خونشون۹۰۰رسیده بود
الان قندش خوبه ولی سطح هوشیاریش پایینه چکار باید بکنیم که سطح هوشیاریش بره بالا
سلام. ممنونم.
باید علت افت هوشیاری معلوم شود. اگر علت آن قند خون بالا باشد، معمولا بعد از کنترل قند بتدریج باید هوشیاری بهتر شود. مگر اینکه آسیب مغزی ایجاد شده باشد که بهتر شدن آن هفته ها طول میکشد
سلام اقای دکتر دخترم به دلیل پرخاشگرهای که داشت بیمارستان بهشتی بستری بود چهار روز پیش زنگ زدن که حالش بد شده تشنج کرده و به کما باسطح هوشیاری پایین رفته ویک بار که بالا اومد سطح هوشیاری که نزدیک به 6شد تشنج کرده شدید که با احیا برگشتن وبا دارو دیازپام بیهوش میکنن و سطح هوشیاری معلومه نیست به علت نبودن متخصص جواب درستی بهمون نمیدن فقط میگن مریض حالش خوب نیست در ضمن در خون وادرار اثر داروی پیدا نشده که خودکشی یا دوز داروی بالایی باشه فقط میگن شوک مغزی میشه کمکم کنید
سلام وقتبخیر
اگر فردی به کما برود و با احیا به دستگاه وصل شود، در حالتی شانس بهبود دارد که طی ۲۴ ساعت اولیه هوشیاری به ۱۰-۱۱ برسد
با سلام خسته نباشید
پدر بیماری داریم که ب دلیل کرونا و گرمازدگی الان یک هفته است در icuبه سرمیبرد و هوشیاری 3میباشد الان هم عفونت شدید دارن و کلیه ها تحت دیالیز کردن هست .نظری دارید جهت درمان
سلام. ممنونم.
شرایطی که گفتید مشکل است. هوشیاری ۳ یعنی پایین ترین سطح هوشیاری و آسیب دیدن چند قسمت از بدن (مثل کلیه و ریه ) هم کار را سخت تر کرده است. ضمنا باید در مورد تصویربرداری مغز و شرایط آن اطلاع داشته باشیم
سلام دکتر وقت بخیر
پدرم دیابت داشتند و قندشون به 700 رسیده بود و قارشم 20 بود که با ملاجعه به دکتر و بستری پس از مدتی قندشون کنترل شد اما همون موقع دوار فلج بلز شدن که فورا پس از مرخص شدن در شهرستان اوردمش بیمارستان ساسان و اونجا بستریش کردم و حالش خیلی بهتر شده بود که یکدفه دم صبح دچار تشنج عصبی گویا شده و به کما رفته .درحالی که دوتا ام ار ای قبل این حمله عصبی نشون میدان که مغزش بدون هیچ مشکلی بوده .الان هم که در کما هست چهارتا متخصص و جراح مغز اوردم بالاسرش در ای سیو گفتن مغزش سالمه ولی مشکل در تنفس داره. دلیلش هنوز مشخص نیست ایا چنین چیزی ممکنه سر سالم باشه اما هوشیاری به سه برسه؟ فشارش هم بدون دستگاه خودش روی 12 تنظیمه و ادرارش در حال انجامه دستاشم غیر اردی گاهی تکون میده کامل. قلبشم حتی سالمه اما هنوز مشخص نیست چرا پدرم هوشیاریش پایینه لطفا اگر ممکنه شمام راهنمایی کنید
سلام و وقت شما بخیر
شرح دقیقی که دادید بسیار کمککننده بود، و واقعاً قابل درکه که چقدر این وضعیت براتون سنگینه. اجازه بدید خیلی روشن و علمی اما ساده، شرایط پدرتون رو تحلیل کنم:
—
آیا ممکنه مغز سالم باشه ولی سطح هوشیاری ۳ باشه؟
بله، کاملاً ممکنه. چند حالت هست که میتونه باعث کاهش شدید هوشیاری بشه بدون اینکه آسیب ساختاری در MRI مغز دیده بشه:
—
دلایل احتمالی:
1. تشنج گسترده (Status Epilepticus یا تشنج خاموش):
ممکنه تشنج ادامهدار و پنهان، باعث اختلال موقت عملکرد مغز بشه، حتی بدون آسیب ساختاری. EEG میتونه کمک کنه بفهمیم آیا مغز در حال فعالیت تشنجی هست یا نه.
2. اُفت متابولیکی مغز:
قند ۷۰۰ و کراتینین ۲۰ یعنی مغز قبلاً در معرض شوک متابولیک و اورمی بوده. حتی اگر الان اعداد نرمال شده باشه، اثر اون دورهی بحرانی ممکنه همچنان باقی باشه.
3. آنسفالوپاتی بعد از شوک یا تشنج:
مغز ممکنه وارد حالت خاموشی موقت بشه (شبیه به “خاموشی محافظتی”) که گاهی چند روز تا چند هفته طول میکشه
4. سندرم قفلشدگی یا کمای متابولیک:
گاهی بیمار سطح هوشیاری پایین داره اما علائم حیاتی و اسکنها نرمال هستن—این حالت نیاز به پایش مداوم داره.
—
نشانههای مثبت:
فشار خون نرمال و بدون دستگاه
ادرار برقرار
حرکات خودبهخودی دستها
قلب سالم
اینها نشونههای خوبیه که بدن هنوز در وضعیت ایستا و زندهست—نه خاموش.
—
پیشنهاد من:
حتماً EEG انجام بشه تا بررسی بشه آیا مغز فعالیت الکتریکی طبیعی داره یا درگیر تشنج خاموشه
اگر امکانش باشه، qEEG یا بررسی عملکردی مغز هم میتونه راهگشا باشه (نه فقط تصویر آناتومیک)
به تیم ICU فرصت بدید، چون گاهی برگشت سطح هوشیاری روزها یا حتی هفتهها طول میکشه، مخصوصاً بعد از شوکهای متابولیک
—
جمعبندی:
بله، ممکنه که مغز از نظر ساختاری سالم باشه ولی هنوز در وضعیت عملکردی پایین باشه. در حال حاضر، مهمترین اقدامات: صبر، پایش دقیق، و ارزیابی الکتریکی مغزه.
هر وقت اطلاعات EEG یا نتایج جدید داشتید، خوشحال میشم بررسی کنم و در کنارتون باشم.
براتون صبر، امید و بهبودی آرزو میکنم.
سلام پسرم 18سالشه 12روزه تصادف کرده الان تو ای سی یو هستن با ضریب هوشی 9وسابقه تشنج دارن دپاکین مصرف میکنن شکستگیها ی دست و پا عمیق دارن چه کار کنیم ضریب هوشی بالا بره ممنون میشم راهنمایی کنید
سلام
درمان این موارد توسط پزشک معالج قابل انجام است. چون بستگی به نوع و شدت آسیب در مغز دارد. بعضی داروهای تقویت کننده مغز (نوروتروپیک) میتواند کمک کننده باشند.
سلام پدرم ب علت مسمومیت دارویی اوردز
مصرف متادون کلوناز تریاک شبره احتمالا قرص قند تمام داروهایی که دسترسش بودن با میوز و GCS 8_9 وضعیت تمامازمایشات نرمال ساچوریشن ابتدا ۹۸ بود وبعد شد بین ۷۷ تا ۱۰۰ نالوکسان تزریق میکنیم سطح هوشیاری تا۱۲ میاد. مشکل هیپوگلیسمی برطرف شد و فعلا کاهش سطح هوشیاری امروز روز سوم بخش ICu
vbg نرمال
مقداری آسپیره داشته که بهتر شده ولی سطح تنفس متغیره
کف پاهارو ماساژ میدم صداش میزنم پلاکشو باز میکنه سطح اکسیژنش میاد بالا و باز گیج میشه
روز دوم صدای اووووووم کرد وقتی صداش زدم روز سوم پلکاشو باز کرد و اکییژنس ۷۷ بود شد ۹۰ ترپونین وck سدیم پتاسیم نرمال لطفا کمکم کنید. متخصص داخلی پزشک معالجش و هنوز درخواست سی تی و پتسخ های نورلوژی نداده میگه ۷۲ ساعت حداقل برای سم زدایی باید بگذره…. معصومی کارشناس ارشد آزمایشگاه پزشکی. کاشمر
سلام
در افت هوشیاری ناشی از مسمومیت، چون علت کاهش هوشیاری معلوم است، انجام اسکن مغز در اولویت نیست. مخصوصا اینکه هوشیاری بتدریج بهتر شده و با زدن نالوکسان بالاتر هم میرود. در این موارد اگر ببینیم هوشیاری تغییر نمیکند و یا افت پیشرونده دارد، به تصویربرداری مغزی فکر میکنیم
سلام مامانم در بخش ای سی یو بستری است و سطح هوشیاری ۱۰ و اکسیژن خونش ۲ ایا امکان اینک خوب بشه وجود داره
سلام
اکسیژن خون ۲ خیلی پایین است و به مغز آسیب می رساند. برای بهبود باید اصلاح شود.
سلام ببخشید من پدرم سرطان پانکراس متاستاز دارن و تحت شیمی درمانی بودن چهار روز پیش صبح از خواب بیدار نشدن که خب قندشون افت شدید داشت و دو روزبیمارستان بستری بودن الان هم که مرخص شدن هشیاریشون کامل نیست و دائم میخوابن و گاهی وقتها هذیان میگن قندشون هم خیلی نوسان داره مثلا یه بار ۵۰۰ یه بار ۸۰ انسولینشون رو هم با چک قنو خون میزنیم میخواستم ببینم این افت سطح هشیاریش بهخاطر قندشه یا سرطانش پیشرفت کرده؟!مرسی
سلام.
باید از مغزشان mri انجام شود تا مشخص شود علت افت، سرطان است یا نوسان قند خون
باسلام . خانومم برج ۵ با هذیان گویی راهی بیمارستان شد و با دریافت دو دوز شوک به کما رفت تا ۴ ماه داخل آی سی یو بود . پزشک تشخیص آنسفالیت اتوایمون دادن . الان بدون دستگاه و اکسیژن تنفس دارند و با چشم و گردن ارتباط با محیط میگیرند. آیا بهبودی حاصل میشه؟
سلام. وقتبخیر
شرایط سختی است و بهبودی خیلی تدریجی و با سرعت آهسته خواهد بود
سلام علت نوسان هوشیاری در بیماران سکته مغزی چیست
سلام. علت های زیادی دارد. بعلت آسیب مغزی ناشی از سکته، ابتلا به یک عفونت ساده یا افت موقت قند هم میتواند هوشیاری را افت دهد
سلام وخسته نباشید جاریم بعلت مشکلات خودکشی کرد یعنی خودشو دار زد الان سطح هوشیاریش ۳ هستش و بدون دستگاه نمیتونه تنفس کنه وهیچ حرکتی نداره توروخدا بگین میشه دوباره به زندگی برگرده دکترا قطع امید کردن
سلام. هوشیاری ۳، پایین ترین حد هوشیاری است و نشان دهنده آسیب جدی در مغز است.
سلام آقای دکتر ممنون میشم راهنمایی کنید ..دایی بنده به علت ایست قلبی و دوبار تشنج در راه رسیدن به بیمارستان و 45دقیقه ماساژ قلبی در آمبولانس به کما رفته با سطح هوشیاری 3الان ده روز گذشته تغییری نکرده سطح هوشیاری و اینکه عفونت ریه و خونریزی معده گرفته و به دستگاه کمک تنفسی وصل هست …آیا امیدی هست ممنون میشم نظرتون بگید
سلام. هوشیاری ۳ بعد از ایست قلبی و برقرار ماندن آن بمدت ده روز، علامت بدی است و نشاندهنده آسیب مغزی وسیع است