کاهش سطح هوشیاری و به کما رفتن مرد

سطح هوشیاری چیست؟ انواع سطح هوشیاری و علائم هر کدام از آن ها (GCS)

دسته بندی :
021-44477467
پاسخ گویی منشی همه روزه از 9 صبح تا 9 شب می باشد

اگر شخص به صورت خودبخود و بدون نیاز به تحریک خارجی چشم خود را باز کند سطح هوشیاری از نظر باز شدن چشم ها نمره 4 را خواهد داشت.

سطح هوشیاری چیست؟

هوشیاری به دو بخش اصلی “بیداری” و “آگاهی” تقسیم می شود. برای بررسی سطح هوشیاری یک سری شماره بندی ها وجود دارد که هر یک نشانه خاص خود را دارد. بخش بیداری به مجموعه ای از پاسخ های اولیه شخص گفته می شود که پس از باز شدن چشم و به شکل خود به خودی صورت می گیرد. مثلاً با احساس درد، رفلکس قرینه و یا حرکات خود به خودی چشم ها همراه است.

بخش های مختلف عصبی در این راستا دخالت دارند. قسمت دوم از جی سی اس مربوط به آگاهی است. آگاهی در لیست فعالیت های کامل تر و پیچیده تر قرار دارد و به صورت تجزیه و تحلیل بررسی می شود.

به زبانی ساده تر شخص درک بهتری از محیط خارج دارد و می تواند با محیط خارج ارتباط برقرار نماید. زمانی که جی سی اس خوب باشد یعنی در وضعیتی قرار دارد که قادر به تشخیص موقعیت زمانی و مکانی است و در غیر این صورت این موضوع به شکل دیگری بررسی می شود.

این مطالب را نیز حتما مطالعه کنید:

هوشیاری بیمار در ای سی یو باید چند باشد ؟

علت های کاهش سطح هوشیاری

چگونه سطح هوشیاری بیمار را بسنجیم؟

سطح هوشیاری نرمال باید چند باشد؟

چگونه سطح هوشیاری بیمار را بالا ببریم؟

برای بررسی میزان هوشیاری شخص از معیار جی سی اس استفاده می شود. این معیار خود به سه بخش تقسیم شده است. بخش اول مربوط به باز شدن چشم ها است. در صورتی که این کار خود به خودی صورت بگیرد نمره 4 داده می شود. اگر در واکنش به صدا چشم باز شود نمره 3 و در صورتی که واکنش به تحریک دردناک چشم ها باشد، نمره 2 است.

اگر شخص چشم خود را باز نکند، نمره جی سی اس او 1 است. مورد بعدی پاسخ کلامی است که نمره بندی خود را دارد. بررسی جی سی اس از نظر پاسخ کلامی به این صورت است که اگر کلام فرد کاملاً واضح و به اصطلاح “اورینته” به نظر برسد 5  نمره پاسخ حرکتی را کسب می کند.

در نهایت نوبت به پاسخ حرکتی می رسد. در خصوص پاسخ حرکتی باید گفت که شخص هوشیار باید بتواند به فرمان‌هایی که به او داده می شود را عمل می کند. مثلاً به او گفته می شود که دست چپ خود را تکان دهد و او اینکار را میکند. در اینصورت 6 نمره کامل حرکت را میگیرد.

جدول سطح هوشیاری gcs

جدول سطح هوشیاری (GCS) یا مقیاس کمای گلاسکو، معیاری است تا عمق و شدت کاهش سطح هوشیاری یا کما در افراد بالای ۵ سال را تعیین کند. این مقیاس معمولاً در مواردی از جمله آسیب‌های مغزی، اورژانس‌ها و وضعیت‌های دیگری که ممکن است هوشیاری را تحت تأثیر قرار دهد، به کار گرفته می‌شود.

بیشترین امتیاز این آزمون ۱۵ و حداقل امتیازی که می توان به یک بیمار داد، ۳ می‌باشد. در صورتی‌که فرد دارای لوله تراشه باشد، امکان بررسی پاسخ کلامی وجود ندارد، لذا حداقل امتیاز برای این حالت ۲T و حداکثر آن ۱۰T می‌باشد. معمولاً زمانی که مقدار این معیار کمتر از ۸ باشد، انتوباسیون توصیه می‌شود.

جدول سطح هوشیاری gcs از سه بخش تشکیل شده‌است. بخش اول مربوط به بازشدن چشم‌هاست که از ۴ نمره تشکیل شده است. بخش دوم، پاسخ کلامی را مورد ارزیابی قرار می‌دهد و دارای ۵ نمره است. بخش سوم نیز پاسخ حرکتی را با ۶ نمره ارزیابی می‌کند. در جدول زیر هر شماره معادل نمره‌ای است که بیمار در آن بخش از این مقیاس کسب می‌کند.

جدول سطح هوشیاری gcs
جدول سطح هوشیاری gcs

بعد از بررسی هر کدام از حالات بیمار و دادن امتیاز به هر بخش، بر اساس جدول سطح هوشیاری gcs، اعداد حاصله باهم جمع شده و به عنوان جی سی اس در نظر گرفته می شود و میزان آسیب مغزی را بر اساس معیار زیر می توان تخمین زد:

  • آسیب خفیف: جی سی اس ۱۳ تا ۱۵
  • آسیب متوسط: جی سی اس ۹ تا ۱۲
  • آسیب شدید: جی سی اس ۸ و کمتر از ۸

نکته مهم: این معیارها و اعداد، نشان دهنده میزان آسیب مغزی به صورت قطعی و دقیق نبوده و فقط جهت ارزیابی اولیه و یک راهنمای کلی در روند مدیریت بیمار مورد استفاده قرار می گیرد و وضعیت قطعی بیمار باید توسط پزشک متخصص و با انجام همه جوانب، مشخص شود. 

سطح هوشیاری 13 چیست؟

در صورتی که نمره سطح هوشیاری برای شخص بین 13 تا 15 باشد یعنی میزان آسیب مغزی خفیف است و فرد اغلب بیدار است. در این حالت انتظار داریم بیمار به سوالات ما جواب دهد و بتواند دستورات پزشک را اجرا نماید.

سطح هوشیاری 12 چیست؟

اگر جی سی اس بین 9 الی 12 باشد می توان گفت که آسیب مغزی متوسط یا خفیف رو به متوسط است. هر چقدر عدد هوشیاری پایینتر باشد، مشکلات بیمار جدی تر است. غالب بیماران خواب آلود در آی سیو سطح هوشیاری 12 و یا پایینتر دارند.

علائم سطح هوشیاری 10

در جی اس سی 10 شخص یک سری اختلال در نشانه های چشمی و حرکتی و کلامی دارد و وضعیت آسیب مغز او متوسط است. معمولا حرف زدن مختل است و قدرت بلع ضعیف شده است. چشمان بیمار بسته است و حرکات بدن در حد کم است.

کاهش سطح هوشیاری کهنسال در خانه

علائم سطح هوشیاری 9

جی سی اس 9 و کمتر از آن به معنای آسیب نسبتا شدید مغز است و شخص ممکن است نتواند صحبت کند و در باز و بسته کردن چشم های خود دچار مشکل باشد. غالبا بیمار در این حالت حرکات کمی در دست و پا دارد و اگر هوشیاری او کمی بیشتر از این حد افت کند، معمولا نیاز است که به دستگاه تنفس (ونتیلاتور) وصل شود.

علائم سطح هوشیاری 6

معمولا این سطح از هوشیاری به معنی آسیب جدی مغزی است و در افرادی دیده میشود که به دستگاه تنفس وصل هستند. این افراد هیچ پاسخ ارادی ندارند و فقط کمی واکنش رفلکسی دارند.

سطح هوشیاری 5

در این سطح هوشیاری نه تنها پاسخ ارادی وجود ندارد، بلکه پاسخهای رفلکسی هم در بعضی حیطه ها از بین رفته است. مثلا فرد در کمای شدید است و حتی پاسخ رفلکسی حرکتی هم ندارد.

سطح هوشیاری 4

سطح هوشیاری ۴ وضعیت بدی است که در آن فرد در کمای عمیق است و هیچگونه واکنش حرکتی، کلامی و چشمی ندارد. نهایتا فقط در تحریک دردناک ممکن است کم جشمانش جمع شود. این افراد تنفس خودبخود هم ندارند و به دستگاه تنفس وصل هستند.

سطح هوشیاری 3

پایین ترین سطح هوشیاری را 3 می نامند. یعنی هیچگونه نشانه حیاتی از عملکرد مغزی در معاینه وجود ندارد و هیچگونه واکنش از قشر مغز دیده نمیشود. در این حالت حتی ممکن است مرگ مغزی برای بیمار مطرح شود.

هوشیاری بیمار در ای سی یو باید چند باشد؟

وضعیت هوشیاری بیمار در ای سی یو بستگی به شرایط و اختلالات بیمار دارد و به عوامل مختلفی ارتباط دارد. بطور کلی، هدف تیم پزشکی در ICU، حفظ و بهبود هوشیاری بیمار است. در برخی موارد، بیماران ممکن است به دلیل شدت بیماری یا نیاز به مداخلات پزشکی و مانیتورینگ مداوم، در حالت بیهوشی و غیر هوشیاری قرار بگیرند.

پایین ترین سطح هوشیاری چه سطحی است؟

کما یا بیهوشی عمیق و نمره جی سی اس 3 را پایین ترین سطح هوشیاری می دانیم. به طوری که شخص در برابر تحریکات خارجی شدید هیچگونه واکنشی از خود نشان نمی‌دهد، تنفس وابسته به دستگاه ونتیلاتور است، چشم ها هیچگونه حرکتی ندارد و اندامها نیز کاملا بی حرکت است.

دلایل پایین آمدن سطح هوشیاری

دلایل رفتن به کما متفاوت است. مرحله اول کمای خفیف است به طوری که رفلکس ساقه های مغز وجود دارد. این گزینه شاید به دلیل ضربه به سر صورت بگیرد. اگر ضربه یا آسیب شدیدتر باشد کما وارد مرحله دوم و عمیق تر می شود. به طوری که حرکتی در برابر تحریک دردناک دیده نمی شود. اما تنفس وجود دارد.

کاهش سطح هوشیاری هنگام رانندگی

اگر میزان هوشیاری بیمار پایین باشد چه اقداماتی باید انجام شود؟

پزشک مغز و اعصاب در این حالت بیمار را ویزیت میکند و به دنبال علل افت هوشیاری میگردد. اگر شرایط بیمار بسیار بد باشد، متخصص مغز و متخصص پزشکی قانونی از نوار مغزی و یا آنژیوگرافی مغزی و سایر روش ها برای بررسی احتمال مرگ مغزی در این میزان هوشیاری استفاده می کند.

درمان کاهش سطح هوشیاری

درمان افت جی سی اس توسط متخصص مغز و اعصاب و بر حسب علت زمینه ساز انجام میگردد. این کار به واسطه دستگاه های مختلف صورت می گیرد و قطعاً باید توسط بهترین متخصص صورت بگیرد.

کاهش سطح هوشیاری در بیماران سرطانی

سطح هوشیاری در بیماران سرطانی متغیر است و گاه با نوسان عجیبی همراه خواهد بود. بنابراین میزان هوشیاری در این بیماران می بایست مدام بررسی شود و زیر نظر پزشک دنبال شود. میزان هوشیاری بیماران سرطانی ممکن است طی یک روز بارها کم و زیاد شود و پایدار نباشد. علت این نوسان میتواند مسائل مختلفی باشد که نیازمند بررسی دقیق پزشکی است.

 

دکتر-دهقانی
دکتر مهدی دهقانی

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات.دارای مدرک دکتری عمومی از دانشگاه علوم پزشکی تهران و بورد تخصصی بیماریهای مغز و اعصاب و ستون فقرات از دانشگاه علوم پزشکی تبریز.

مطالب پیشنهادی

نظرات کاربران

28 پاسخ

  1. سلام مادر بزرگ من ریه اش عفونت کوچیک دارهضریب هوشی ۷ دارع صداش میزنیم کاملا متوجه میشه تنفسش۹۵البته به دستگاه وصله تو بخش اعصاب یکی از کلیه هاش تنبلی داره قلبشون هم سالمه سیتی هم چیزی نشون نمی ده عمل بلع صورت نمیگیره لوله گذاشتن دست و پایش رو تکون میده الان یه دکتر دیگه آوردن خون دیده شده تو مغزش بردنش آیسیو بهمون نمیگن مشکلش چیه حالش خوب میشه ممنون میشم جوابم رو بدید خواهش میکنم تو بیمارستان کسی چیزی نمیگه

    1. سلام وقتبخیر
      اگر خونریزی مغزی باشد، درمانش مشکل است. چون همزمان چند اختلال با هم دارد

    2. سلام وقت بخير
      شوهر خواهر من 8 روز پيش به علت فشارخون بالا دچار سكته مغزي ميشه و به بيمارستان رسول اكرم توسط اورژانس منتقل ميشه و در همان بدو ورود با وجود اينكه سطح هوشياريش به 4 رسيده بود به اتاق عمل مي برند و لخته خون رو خارج مي كنند و 24 ساعت بعد از عمل سطح هوشياريش به 6 تي مي رسه و بعد از آن نسبت به درخواست پزشك دستش را حركت مي دهد و در زمان ملاقات ما در روزهاي آتي سمت راست بدنش را كاملا حركت مي دهد اكنون سطح هوشياريش بين 6 و7 مي خواهند كه لوله تنفسي را خارج كنند منتها به علت نوسانات فشار تاكنون لوله تنفسي را خارج نكردند و از امروز هم آنتي بيوتيك بهش تزريق مي كنند باتوجه به شرح بيمار به نظر شما اوضاع و احوال ايشان چطور مي شود و شرايطش به چه نحو است؟ سن شوهر خواهرم 57 سال است

      1. سلام دوست عزیز
        اینکه روز اول هوشیاری در حد ۴ بوده و بعد از هشت روز، هوشیاری در حد ۷ است، اتفاق خوبی نیست و بنظر میرسد آسیب جدی مغزی داشته اند.

  2. سلام خواهر من با ۳ ورق قرص ترامادول خودکشی کرد بیهوش شد بردیم بیمارستان اینتوبه کردن و احیا کردن از کد برگشته بود روزای اول هوشیاریش ۳بود بعد شد ۵ بعد شد ۷ و ۸ خیلی بی قراری می‌کرد سعی داشت از جاش بلند شه زانو هاشو جمع میکرد نیمه خیز میشد چشماشو باز میکرد صورتشو حالت گریه جمع می‌کرد وبه ما گفتن ریه اش خیلی عفونت داشت و ضایعه مغزی کوچیک گفتن سرش درآورده و کلیه اشم اسیب دیده بعد راک گلو براش عمل کردن گزاشتن الان ۳ روزه عمل کردن گفتن هوشیاریش ۵ و ۶ وقتی میریم ببینیمیشم میگن بیدارش نکنین خواب و دکترش گفته بود مشکل داخلی دیگه نداره فقط مغزش خوب کار نمیکنه هنوزم پاهاشو تو زانو تکون میده بالاتنه اشم تکون میده به نظرتون شانس خوب شدنش چقدره ؟چقدر طول میکشه به هوش بیاد آبجیم ۱۹ سالشه

    1. سلام. شرایطی که توضیح می دهید و سطح هوشیاری پایین بعد از ۲۰ روز، کار ایشان را سخت کرده است.

  3. سلام عموی من تومور مغزی داشته بعد بیست روز که از عمل گذشت سطح هوشیاری ۵ شده و در ای سی یو بستری هست امکان درمانش هست

  4. سلام دخترم 45روزشه تو picuریه اش یه طرف کامل سفید شده یه طرف در گیره هوشیاریش 7آیا درمان میشه

    1. سلام. باید از متخصصین اطفال و ریه سوال نمایید. کار من نیست

  5. سلام – آقای دکتر پدر من سکته کرده همراه با زخم بستر بعد از گذشت سه ماه دچار پایین امدن سطح هوشیاری ایشون شده آیا دارو یا مرکز خاصی است برای درمان؟ ضمنا الان بیمارستان بستری هستند و سطح هوشیاری ۱۰ است

    1. سلام. داروهایی برای افزایش هوشیاری داریم که در بیمارستان میتوان تجویز کرد

  6. سلام.روزتون بخیر.پدر من وج روز تو بیمارستان دوتا سکته قلبی کرده یکبار احیاش کردن ولی الان پنج روز سطح هوشیاریش چهار هستش آیا امیدی هست؟

    1. سلام. اینکه پنج روز از احیا گذشته و هنوز هوشیاری در حد ۴ است، علامت خوبی نیست و نشاندهنده آسیب مغزی است

  7. سلام آقای دکتر پسر عمم تصادف کرده و ضربه مغزی و خونریزی مغزی شده قسمتی از جمجمش رو داخل شکمش گذاشتن و ضریب هوشیش 7 چقدر امکان بهوش اومدن و خوب شدن داره؟؟ اصلا امیدی هست که زنده بمونه؟؟

    1. سلام. بستگی به شدت آسیب مغزی ناشی از خونریزی دارد. اگر خونریزی شدید باشد، امکان بهبود کم میشود

  8. سلام وقت بخیر، خواهر من بر اثر تصادف و ضربه، مغزی به کما رفت، الان بعد ا. چندروز چشماشو باز میکنه. صداش میکنی با مردمکش صاحب صدا رو دنبال میکنه ولی هیچگونه حرکتی نداره،سطح هوشیاریش چقدره ،و چقدر احتمال بازگشتش به حالت اولیه وجود داره؟

    1. سلام. الان که احتمالا هوشیاری در حد ۶-۷ باشه. چون مربوط به تصادف است، احتمال بهبود تدریجی با گذر زمان وجود دارد.

  9. سلام اقای دکتر وقت شما بخیر
    مادرم عفونت شدید ریه گرفته و الان در ای سی یو بستری هست سطح هوشیاریش ۱۰ هست و کرونای شدید داره
    هرکسی یه حرفی میزنه آیا ب نظر شما بهبود پیدا می‌کنه ؟دوروز هست ای سی یو هست و ۴۸ سال سن داره،قند و فشار مغزم هم داره،الان قندش رو اوردن ۴۰۰/۴۵۰ و مشکل تنفس داره ولی قلبش سالمه خداروشکر بنظر شما بهبود پیدا میکنه و چقدر زمان لازم داره تا عفونت ریش کامل از بین بره و دستگاه تنفسی رو ازش جدا کنن و خودش راحت تنفس داشنه باشه و از ای سی یو خارج بشه؟ممنون خیلی واجبه جواب بدید مچکر.

    1. سلام.
      من متخصص مغز و اعصاب هستم. در مورد کرونا و بیماریهای ریه از متخصصین عفونی میتوانید سوال نمایید

  10. سلام وقتتون بخیر
    مادربزرگم سه روزه بستری شده هوشیاریش دو روز قبل ۹بود اما امروز اومده رو ۸ اول گفتن آمبولی ریه کرده اما امروز گفتن یه فاکتور مهم قلبیش که باید حداقل ۸ باشه رسیده به منفی یک البته الان با دارو رسوندن به ۵(میشه بگین چه فاکتوری بوده) و اینکه ریه ش عفونت شدید کرده انتی بیوتیک شروع کردن اما هنوز جواب کشت نیومده که درمان تخصصی تر صورت بگیره و اینکه گفتن از نظر مغزی هم کاملا سالمه حالا با این تفاسیر خوب میشه؟
    فشارشم اول خیلی بالا بوده اما الان اومده رو ۱۱ و گاهی ۱۴ برای تنفس هم به دستگاه وصله و اکسیژنش رو ۹۴ هست

    1. سلام دوست عزیز
      این سایت مربوط به اختلالات و بیماریهای مغزی است. در مورد قلب یا ریه تخصص نداریم که بتوانیم راهنمایی کنیم.

    1. سلام دوست عزیز
      اگر بعد از سکته مغزی، چندین روز این افت هوشیاری در حد ۷ برقرار بماند، خطرناک است و احتمال بهبودی را کاهش می دهد.

      1. سلام خسته نباشید لطفا پاسخ بدید. سطح هوشیاری کسی ک تصادف کرده ۱۰ بوده و بعد از یک روز به ۱۲ ۱۳ رسیده شرایط خوب است؟

        1. سلام. بله، این افزایش سطح هوشیاری، امیدوار کننده است

  11. سلام، خاله ی من در کما به سر میبرد چند روزیه،
    سطح هوشیاری جی سی اس ۵ است، آیا ممکن است سطح هوشیاری افزایش و بهبود پیدا کند ؟

    1. سلام دوست عزیز
      بستگی به علت افت هوشیاری دارد. در موارد برگشت پذیر، مثل کمای ناشی از تصادف، احتمال بهبود بیشتر است و در مواردی مثل خونریزی مغزی و سکته مغزی، روند بهبود آهسته تر و دیرتر روی می دهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.